بروز رسانی سبد خرید...
نرم افزارهای آموزشی و نقش والدین
«کودکان برای ما عزیز هستند ولی تربیت آنها عزیز تر است»
از آن جا که متاسفانه کودکان و نوجوانان کامپیوتر را وسیله ای برای بازی و سرگرمی می شناسند، حتی در مواردی که با نرم افزارهای آموزشی سرو کار دارند، بدون تفکر با آن ها کار می کنند. بدین معنا که از خود می پرسند چه می کنند؟ چرا این کار را انجام می دهند و چگونه می توانند این کار را موثر تر و بهتر انجام دهند؟ آن ها فقط برابر با دستورها عمل می کنند تا به نتیجه ای برسند؛ درست همان طور که با یک بازی برخورد می کنند. اغلب نرم افزارهای آموزشی، دارای وجه تفریحی و سرگرمی هم می باشند، اما این امر کمک چندانی نمی کند، زیرا به طور معمول اهداف آموزشی، قربانی بخش تفریحی می شود .
واقعیت این است که استفاده ی متفکرانه از کامپیوتر برای آموزش کار ساده ای نیست. کودکان هنگام کار با کامپیوتر، حتی زمانی که از یادگیری جدی لذت می برند، باید آگاهانه از خود بپرسند چه می کنند و چرا. تجربه ها نشان می دهند که کمتر کودکی قادر است بدون حمایت و حضور بزرگسالان، به چنین انگیزه ای دست یابد .
کار با کامپیوتر نیز مانند انجام تکلیف های مدرسه، فراگیری نواختن یک ساز یا یادگیری یک ورزش می باشد و احتیاج به تشویق والدین دارد. آن ها باید در تمام این موارد تعاملی مستمر و سازنده داشته باشند و به کودکان کمک کنند تا هدف از کار خود را درک کنند؛ به کودکان نشان دهند که چگونه این کار را انجام و آن ها را یاری دهند. تفکر آن ها را به چالش بطلبند و حواسشان را جمع کارشان نگه دارند. به عبارت دیگر والدین باید درنقش مشوق، الگو و مربی ظاهر شوند .
متأ سفانه در اغلب موارد والدین خود را از فعالیت های کامپیوتری کودکانشان کنار می کشند. این امر ممکن است در دیگر فعالیت ها نیز روی دهد، اما در مورد کار با کامپیوتر بیشتر به چشم می خورد. به طور مثال در مورد یادگیری نواختن یک ساز، والدین ممکن است به دلیل عدم آشنایی با موسیقی کار زیادی نتوانند انجام دهند، اما دست کم به تمرین های کودکان گوش می دهند، یعنی نقش مشوق را ایفا می کنند .
متأ سفانه وقتی موضوع کامپیوتر پیش می آید، بسیاری از والدین حتی از ایفای نقش نیز، کناره می گیرند. آن ها گمان می کنند که با خرید یک نرم افزار آموزشی و قرار دادن آن در دسترس کودک، وظیفه شان را انجام داده اند .
باید گفت هر چند نقش تهیه کننده بسیار مهم است و به طور اساسی اگر نرم افزار در دسترس کودک قرار نگیرد، بحثی برای ایفای نقش های دیگر باقی نمی ماند، اما تهیه ی یک نرم افزار می تواند مسوولیت های بعدی را هم به وجود آورد و والدین باید درنقش حمایت کننده، الگو و مربی نیز فعال باشند، یعنی او را تشویق کنند. به او نشان دهند که چگونه می تواند کاری را انجام دهد و در انجام کاری که به تنهایی از پس آن بر نمی آید، او را یاری دهند تا با گذشت زمان خود به تنهایی عمل کند .
البته باید اعتراف کرد که ایفای تمامی این نقش ها، حتی در فعالیت های عام، کاری بسیار بزرگ و وقت گیر است، چه برسد به فعالیت های کامپیوتری که نیاز به دانش و مهارت خاص دارد. نکته این جاست که لازم نیست والدین عهده دار تمامی این نقش ها باشند، بلکه می توان با کمک گرفتن از بچه های بزرگتر – خواهر، برادر یا دوست بزرگ تری که با کامپیوتر آشنایی دارد – کار را دراین زمینه تقسیم کرد. مساله ی اصلی این است که والدین خودرا به کلی کنار نکشند .
روشن است که نوع کمک والدین به خیلی چیزها از جمله نوع نرم افزار، سن کودک و مهارت والدین در استفاده ازکامپیوتر – میزان آشنایی آن ها با کامپیوتر به طور کلی و نرم افزار مورد استفاده به طور خاص – بستگی دارد؛ اما به تقریب همه ی والدین می توانند به خوبی نقش مشوق را بازی کنند. آن ها می توانند کنار کودک خود بنشینند و با ستایش از تلاشی که کودک می کند، اورا به تلاش بیشتری وادارند همان طور که پیش از این گفته شد، تجربه ها نشان داده است که حضور والدین به استفاده ی آگاهانه از کامپیوتر کمک فراوان می کند، اما در اغلب موارد نداشتن مهارت و عدم آشنایی آنان با دانش کامپیوتری، باعث می شود حتی حاضر نشوند شاهد کار کودک خود با کامپیوتر باشند. این امر به خصوص درمورد مادران که اغلب وقت بیشتری نسبت به پدران برای تعامل با کودک دارند ، صدق می کند .
البته علل دیگری هم وجود دارد، به طور مثال بعضی از والدین این عقیده ی غلط را بهانه می کنند که : بچه ها خودشانباید تصمیم بگیرند که از کامپیوتر چه استفاده ای بکنند .
مسلم است که کودکان بازی یا دیدن فیلم و کارتون را انتخاب می کنند .
نکته ی دیگری که نباید از نظردور داشت میزان اطلاعات والدین از برخی نرم افزارهاست . پدر یا مادر با شوق نرم افزاری را برای کودکش تهیه می کند، آن را داخل کامپیوتر می گذارد؛ ولی برخی از نرم افزار ها نیازبه نصب دارند، همچنین باید کلمه ی رمزی را ازطریق تلفن یا اینترنت گرفت . بعضی مواقع نرم افزار در سیستم کامپیوتر اختلال ایجاد می کند. این قبیل موارد برای والدینی که درباره کامپیوتر و نرم افزار مورد نظر اطلاعاتی ندارند، باعث سرخوردگی می شود .
اما چه می توان کرد تا این روند تغییر یابد و والدین بتوانند حضوری موثرتر دراین زمینه داشته باشند ؟
تجربه ی فردی نگارنده درزمینه ی تدریس موسیقی به کودکان، نشان داده است که آشنایی والدین با دانش موسیقی، هر چند اندک باشد، باعث تفاوت های کیفی چشمگیری در میزان پیشرفت فرزند آنان درامر یادگیری می شود ؛حتی فقط دانستن نام نت های موسیقی به والدین کمک می کند تا در امر فراگیری فرزند خود، مشارکت فعال تری داشته باشند و تمرین های موسیقی را از یک وظیفه ی دشوار و خسته کننده برای کودکان، به یک تجربه ی مفرح خانوادگی تبدیل نمایند. در زمینه کامپیوتر هم همین طور است . لازم نیست والدین دوره های طولانی مدت را برای آموزش کامپیوتر – کاری که دقت و منابع مالی زیادی می طلبد – بگذرانند. همین که مادر روشن و خاموش کردن کامپیوتر و یا حتی با کمک فرزند خود، کار با نرم افزاری را یاد بگیرد، می تواند نقش فعال تری ایفا کند .
گام بعدی این است که در مورد نرم افزاری که تهیه می شود ودر اختیار کود ک قرار می گیرد، تا آن جایی که امکان دارد، به صورت دسته جمعی و خانوادگی صحبت شود. ایجاد یک بینش خانوادگی مشترک، به کودک کمک می کند آگاهانه تر به نرم افزار نزدیک شود و بداند که در پایان چه چیزی را به دست می آورد .
اما نکته ی آخر و شاید اساسی تر این است که باید نوع نگرش به کامپیوتر را تغییرداد. کودک نباید چنین بپندارد که کامپیوتر وسیله ای شبیه آتاری و یا پلی استیشن است . باید با تهیه ی نرم افزارهای کودکان ایجاد کرد که کامپیوتر وسیله ای برای یادگیری و انجام بهتر کارهاست ؛ البته ایفای نقش الگو توسط والدین و بزرگ تر ها ، حرف اول را دراین مورد می زند .
